کتاب

در ابتدای این بحث باید به این موضوع اشاره کنیم که به طور کلی موضوع عرفان اسلامی به دو شاخه عرفان عملی و  عرفان نظری تقسیم می شود و کلیات این دو شاخه با یکدیگر متفاوت هستند. برای مثال در زمینه عرفان افرادی هستند که صرفا علاقه مندان ادبیات عرفانی محسوب می شوند. همچنین ممکن است برخی افراد علاقه مند به موضوع عرفان طی کارهای مطالعاتی بخشی از اطلاعات مربوط به مبحثی خاص را جمع آوری کرده و آن را در قالب یک کتاب به چاپ برسانند. برخی نیز از این اقدام فرا تر رفته تا جایی که شخص مطالب گرد آوری شده را به صورت آنلاین از طریق وب سایت خود به عموم ارائه نماید. به طور کلی امروزه انجام چنین اقداماتی بسیار شایع شده اما ما بر این باوریم که در صورتی که شخص اطلاعاتی را ارائه کند که خود به آن مطالب عامل نباشد در نهایت قلم او و سخن او نیز بر دیگران تاثیر گذار نخواهد بود. یکی دیگر از مشکلات محقیقن در زمینه عرفان بررسی منابع اطلاعاتی است. در حقیقت در زمانی که شخص خود به دید عرفانی دست پیدا نکرده از شناخت سر کلام دیگر عرفا عاجز است لزا قادر نیست تا مطالب صحیح و غلط را از هم تفکیک کند. از این رو ما معتقدیم اگر شخصی قصد دارد تا در زمینه عرفان نظری نیز قدمی بردارد باید باید فعالیت خود را با مدیریت شخصی عارف و کامل پیش برده و تا با راهنمایی چنین اشخاصی مسیر درست جمع آوری اطلاعات را بشناسد. 

سری کتاب های دروس سیر و سلوک در مکتب اسلامی شیعه اثری کاملا عرفانی در شاخه عرفان عملی می باشد حاوی اطلاعات و دروسی است که نمونه آن در دیگر آثار عرفانی موجود نمی باشد. نسخه اولیه این کتاب به زبان فارسی نوشته شده و همچنین بسیاری از احادیث و آیات به زبان عربی در نسخه اصلی نوشته شده است. اما با توجه به اینکه نگارش این کتاب به زبان انگلیسی انجام شده است و نظر به اینکه ممکن است عموم خوانندگان این اثر با توجه به تفاوت های فرهنگی با بسیاری از مسائل دینی و اصول اولیه شیعیان و نگرش عرفانی ما آشنا نباشند در انتهای هر فصل بخشی به نام اطلاعات تکمیلی افزوده شده است که در آن کلیه جزئیات مورد نیاز درج شده است.

همچنین باید به این نکته نیز اشاره کنیم که نسخه اصلی این کتاب به زبان فارسی و با هدف تدریس در قالب دروس حوزوی به چاپ رسیده بود اما نسخه انگلیسی این کتاب برای مصرف عموم تالیف شده است. از این رو به طور کلی می توان گفت که هر طلاب حوزه های اسلامی در زمان درس گرفتن نسخه اصلی کتاب به طور طبیعی با عموم مسائل دینی و اصول اولیه آشنا بوده از این رو نسخه فارسی این اثر نیازی به اطلاعات تکمیلی نداشته است. اما با توجه به اینکه عموم افراد بخصوص افرادی که در کشورهای غیر اسلامی زندگی می کنند ممکن است با مسائل دینی مسلمانان و بخصوص شیعیان آشنا نباشند لازم دانستیم تا در انتها هر درس کلیه اطلاعات تکمیلی مورد نیاز را برای افراد قرار دهیم.

ما بر این باوریم که کلیه خوانندگان این اثر ارزشمند چه مسلمان و چه غیر مسلمان پس از مطالعه سری کامل این کتاب دروس دینی اسلامی را با محوریت علم اخلاق فرا خواهند گرفت. همچنین خوانندگان این اثر در طی مطالعه این کتاب با تاریخ اسلام، مفاخر اسلام و شرح حال و بخشی از زندگی نامه آنها، مکان های زیارتی مانند حرمین شریفه و همچنین تاریخ برخی از مساجد، فعالیت برخی از حوزه های دینی در طول تاریخ و سنت های اسلامی آشنا خواهند شد. همچنین این کتاب بر حسب موضوع حاوی متن کامل آیات و ادعیه و برخی از احادیث مرتبط با موضوع می باشد از این رو مطالعه این کتاب حتی به افرادی که به شناخت عقاید اسلامی شیعیان علاقه مند هستند نیز توصیه می شوند. مطالب مورد نظر به گونه ای تنظیم شده اند که حتی شخص غیر مسلمان بدون هیچ آگاهی قبلی نسبت به اعتقادات دینی مسلمانان پس از خواندن این کتاب با کلیه مسائل اعتقادی و دینی اسلامی شیعیان آشنا خواهد شد.

لازم به ذکر است که حدود یک سوم از جمعیت کل مسلمانان جهان در کشورهای غیر اسلامی در قالب اقلیت های مذهبی زندگی می کنند. از این رو عموم خانواده های مسلمان ساکن در کشورهای غیر اسلامی از آگاهی کم فرزندان خود با موازین دینی خود گله مند هستند. بنابراین می توان گفت مطالعه این کتاب تهیه شده که بر گرفته از اصول اخلاقی و عرفانی اسلام است گامی بسیار مفید در جهت افزایش آگاهی دینی برای این گونه افراد محسوب خواهد شد. 

در انتها نیز باید بگوییم که در پایان هر درس یکی از عرفای اسلام به واسطه یک داستان عرفانی نقل شده معرفی می شود. از آنجا که تا کنون افراد بسیاری اطلاعات جامعی را در رابطه با زندگی عرفا و حالات عرفانی آنها نقل کرده اند باید به اطلاع عموم برسانیم که در امر عرفان نمی توان به هر داستان و روایتی که از هر شخص نقل می شود اعتماد کرد زیرا بررسی صحت داستان های عرفانی نقل شده امری بسیار دشوار است. به طور کلی شخصی که صحت داستان های عرفانی را تایید می کنند باید به علوم مختلفی مانند علم رجال و علم شناخت و بررسی احادیث احاطه داشته باشد. همچنین شخص مورد نظر در بررسی های خود باید کلیه اسناد تاریخی را به خوبی شناخته و آنها را مورد بررسی قرار دهند تا با مطالعه نحوه انتقال روایت مورد نظر و بررسی زنجیره روایان هر داستان بتواند صحت مطلب را تایید کند. برای مثال اگر شخصی قصد دارد که داستانی را از حدود 300 سال پیش نقل کنند باید کلیه راویان این داستان در طول تاریخ را بشناسد سپس اسناد مورد نظر را پی در پی بررسی کند. کاملا واضح است که انجام چنین بررسی های بسیار تخصصی و زمان بر می باشد از این رو معتقدیم که هر داستان نقل شده از عرفا صرفا پس از تایید شخصی عالم می تواند قابل قبول باشد.

مطلب دیگری که به واسطه آن می توان صحت یک داستان عرفانی را تایید کرد کیفیت خود داستان است. در حقیقت هر مساله عرفانی خود دارای نشانه هایی است که صرفا عرفا بر حسب داستان آن نکات را درک می کنند. از این رو بسیار مفتخر هستیم که استاد ما حضرت آیت الله حاج میرزا جواد آقا غروی علیاری پس از کسب بیش از 50 سال تجربه در زمینه های مختلف دینی و عرفانی توانسته اند تا مجموعه ای از داستان های مورد تایید علما و عرفای شیعه را پس از بررسی های خود جمع آوری کرده و آن را در این اثر عرفانی قرار دهند. استاد بزرگوار ما روزی فرودند که بیش از 250 داستان عرفانی را مورد بررسی قرار داده اند که صحت آن مطالب برای ایشان به تایید رسیده است. از این رو می توان گفت یکی از برجسته ترین ویژگی های این اثر عرفانی مورد تایید بودن داستان های نقل شده از حالات عرفا می باشد که کلیه این روایت ها حقیقی می باشند. همچنین خوانندگان این کتاب پس از مطالعه داستان می توانند به بخش اطلاعات تکمیلی درج شده در انتهای درس مراجعه کرده و به طور همزمان با شرح مختصری از زندگی نامه شخصیت های معرفی شده که عموما از علمای بزرگ اسلام بوده اند آشنا شوند.

آخرین موضوعی که باید به آن پرداخته شود این است که به منظور آشنایی با اصول اولیه اسلام و تشیع فصلی را به منظور معرفی اصول اعتقادی برای خوانندگان خود تنظیم کرده ایم و پس از آن دروس عرفانی ما آغاز خواهد شد. لازم به ذکر است که در ارائه دروس عرفانی روش های مختلفی وجود دارد. برای مثال بنا به دسته بندی سید مهدی بحر العلوم که خود یکی از عرفای صاحب نام بوده است دروس عرفان به 40 منزل تقسیم شده بود. همچنین برخی از بزرگان نیز دروس عرفان را به 70 منزل دسته بندی کرده بودند. اما بر اساس عمومی ترین روش تدریس سلسه دروس سیر و سلوک به 100 منزل تقسیم بندی می شود و دروس این کتاب نیز بر طبق این روش تدوین شده است. هر درس بنا بر سنت عرفا یک منزل نامیده می شود. مجموعه این منازل از لحاظ کلیات با هم یکسان هستند و متفاوت بودن تعداد منازل صرفا به روش تدریس افراد بستگی دارد. از آنجا که کار نگارش اولین جلد از نسخه انگلیسی این کتاب مقارن با فصل بهار و زنده شدن مجدد طبیعت بوده است ما نیز امیدواریم تا مطالب ارائه شده بهار قلب ها را برای کلیه خوانندگان این کتاب به همراه داشته باشد.

JoomShaper